يورو؛ رويايي كه به پايان راه رسيد

بي بي سي طي تحليلي به بررسي بحران مالي اروپا پرداخت و نوشت: گسترش بحران از يونان به ساير كشورهاي اروپايي به معناي پايان روياي يورو خواهد بود.

بي بي سي در ادامه افزود، ژوئن 1988 ميلادي نشست سران اروپا در شهر هانوفر آلمان برگزار شد . مارگارت تاچر نخست وزير انگليس بود در اين اجلاس حضور داشت و خوشحال نبود. او در حين مصاحبه مثل اشعه ليزر به خبرنگاران خيره شد و چشم انداز هر نوع اتحاد اقتصادي و مالي در اروپا را به كلي رد كرد.
در انگليس چنين ايده اي حتي قابل بحث نبود. البته ساير كشورهاي اروپايي مثل فرانسه با اين ديدگاه مخالف بودند و تشكيل اتحاديه پولي مشترك در اروپا را لازم و ضروري مي دانستند . سه سال بعد پيمان ماستريخت برنامه نظام ارزي واحد را تنظيم كرد. يورو كه در سال 1999 بوجود آمد در ژانويه 2002 رسما بعنوان واحد پولي آغاز به كار كرد و بعد در اول مارس 1998 ضرب الاجل ارسال درخواستها براي پيوستن به يورو فرا رسيد و با كمال تعجب كشورها يكي پس از ديگري مدارك خود را تسليم كردند. مقررات شديدي وضع شده بود.
كسري بودجه و بدهي ها بايد كمتر از حد مشخصي مي بود . اما درخواست ايتاليا كه بدهي اش بسيار بيشتر از حد تعيين شده بود، مورد قبول واقع شد. بلژيك، اسپانيا و پرتغال هم همين وضعيت را داشتند، اما با ورود همگي به نحوي موافقت شد. فرانسه متهم بود كه براي احراز شرايط عضويت، آمارهاي خود را دستكاري كرده و حتي آلمان كه مهد ثبات محسوب مي شود بدليل نقل و انتقال مشكوك ذخاير طلا به چالش طلبيده شد. اين اقتصادهاي گوناگون نه فقط يك ارز واحد، بلكه سياستهاي مالي واحدي نيز بايد اتخاذ مي كردند.
تنها يونان بود كه نتوانست از اين سد بگذرد، اما حتي اين كشور نيز 18 ماه بعد پذيرفته شد.
يكي از كميسر هاي با نفوذ اتحاديه اروپا در پاسخ به انتقادات خبرنگاران گفت ، اگر بدهي هاي كشوري بيش از حد مجاز بوده اما اين بدهي ها در حال كاهش بوده ، درخواست آن كشور پذيرفته شده است و در اين ميان نطفه اختلافاتي كه امروز شاهد ان هستيم تشكيل شد . براي نمونه منطقه يورو بايد از يك نرخ بهره تبعيت مي كرد. اما از طرف ديگر نرخي كه براي آلمان مناسب بود، براي پرتغال احتمالا مضر بود.
اتفاقا هنگامي كه درخواست پرتغال پذيرفته شد رعب و وحشتي كه برخي از اعضاي يورو داشتند را به خوبي مي شد احساس كرد . در آن زمان فقر شديدي در پرتغال حاكم بود و گويي در يك كشور در حال توسعه زندگي مي كردي .
به اعتقاد مردم پرتغال عضويت اين كشور در منطقه يورو موجب افزايش شكاف بين فقير و غني شده است . اما در مقابل آلماني ها چند ماه پيش از شروع كار يورو از از دست رفتن دويچه مارك ابراز ناراحتي و حتي عصبانيت مي كردند. از نگاه آنها نماد موفقيت بعد از جنگ اكنون در خدمت كشورهاي ولخرج مديترانه بود. نگراني كه امروز بسيار بلندتر به گوش مي رسد.
در انگليس كه هنوز در حال بررسي پيوستن به يورو بود، نگراني از ماليات هاي جديد مطرح بود. مقصد نهايي يك اتحاد سياسي بود كه به جاي يك بازي مخوف بدنبال بهبود كيفيت زندگي شهروندان منطقه اي بود كه روزگاري از جنگ آسيب ديده بود.
همه اينها براي مردم شگفت انگيز بود. اما واقعيت اين است كه چهارچوب اين ايده از مدتها قبل تنظيم شده بود. از اين منظر يورو نخستين پله اروپايي صلح جو بود . اما آن روز سوال هاي بسياري گم شد: اگر يونان به ورطه سقوط اقتصادي بيافتد چه مي شود؟ آلماني ها چقدر بخشنده هستند؟ و از همه مهمتر اينكه: چگونه مي توانيد يك واحد پولي مشترك داشته باشيد اما هر كشوري امور ماليش را خود اداره كند؟
اين سوالها امروز دوباره مطرح شده است. يورو در زندگي كوتاه خود توفانهاي زيادي را پشت سر گذاشته تا بتواند به يك واحد پولي پر معامله در دنيا تبديل شود. اما هرگز با چنين چالش دشواري روبرو نشده است.