پول های بر باد رفته با واگذاری خودروسازان

سازمان گسترش مالك 37 درصد ورنا بود، اكنون با واگذاري رنا به ديگران مديريت «رنا» به همراه يك سود حدود 23 ميليارد توماني (با فرض تقسيم سود چهل توماني رنا در مجمع) از دست سازمان گسترش رفته است؛ البته به این مبلغ 37 درصد از سود انباشته بیش از بیش از 92 میلیارد تومانی به تاریخ 29 اسفند ماه 88 را به فرض تقسیم در مجمع آتی را می‌توان افزود؛ یعنی حدود 35 میلیارد تومان دیگر.

البته حال كه سرمايه‌گذاري سمند و سرمايه‌گذاري سايپا جمعاً حدود 40 درصد رنا را در اختيار گرفته‌اند با توجه به مديريت سازمان گسترش بر ايران خودرو و سايپا (به ميزان حدود 38 درصد)، بار ديگر حدود 9 ميليارد تومان از اين سود غيرمستقيم به سازمان گسترش برمي‌گردد، مگر اينكه درصد سهام سازمان در اين دو خودروساز به 20 درصد برسد كه اين عدد به كمتر از پنج ميليارد تومان خواهد رسيد.

به هر ترتيب، عددي از چهارده تا هجده ميليارد تومان از سود سازمان گسترش در اثر واگذاري «رنا» كسر شده است. البته با توجه به واريز 40 درصد سود ايدرو به خزانه اين عدد كمي تعديل مي‌شود كه باز هم باقي ماندن اين سود در دست سازمان به ميزان تقسيم سود سازمان در مجمع خود بستگي دارد؛ اما اين كه اين منبع نقدي مدتي در اختيار سازمان قرار بگيرد (از زمان مجامع ايران خودرو و سايپا تا زمان مجمع سازمان گسترش و همچنين از زمان مجمع سازمان گسترش تا زمان پرداخت نقدي سود به دولت)، خود منبعي مغتنم براي سازمان بوده است.

سود ایران خودرو و سایپا چه می‌شود؟

حال به موضوع دو شركت ايران خودرو و سايپا مي‌پردازيم. سازمان حدود 39 درصد ايران خودرو و 38 درصد سايپا را نيز در اختيار دارد.

به شرط تقسيم سود ايران خودرو (پس از كسر زيان انباشته سال‌هاي گذشته) براي سال مالي 88، رقمي در حدود 20 ميليارد تومان سهم سازمان گسترش خواهد شد. اگر بلوك 18 درصدي شركت در بورس واگذار شود، آنگاه اين عدد نزديك به نصف خواهد شد و حدود ده تا یازده ميليارد تومان خواهد شد.

بنابراين با واگذاري بلوك 18 درصدي ايران خودرو، سازمان گسترش (اگر اين بلوك را رنا نخرد) حدود 9 ميليارد تومان سود از دست مي‌دهد و مديريت ايران خودرو نيز از ايدرو گرفته مي‌شود. اگر هم «رنا» مبادرت به اين كار کند، دوباره غير مستقيم هم مي‌توان مديريت را همچنان در اختيار سازمان دانست و هم حدود یک ميليارد تومان تومان به سازمان گسترش برمي‌گردد. (با توجه به مالكيت حدود 40 درصدي فرزندان مجموعه ايران خودرو و سايپا در «رنا» و مالكيت 20 درصدي سازمان در اين دو شركت).

اما اين اعداد چندان جذاب به نظر نمي‌رسند و شايد داستان سايپا دست‌کم از لحاظ سود تقسيمي بسيار جذاب‌تر باشد. هرچند مديريت در دو خودروساز و حجم گردش مالي اين شركت‌ها و قدرت سياسي موجود در آنها شايد جذابيتي كمتر از اين منابع مالي نداشته باشد.

سايپا هم‌اكنون 65 تومان سود براي هر سهم خود اعلام نموده است كه اگر صد تومان (سود کنونی + انباشته) تقسيم كند، آنگاه به سازمان گسترش رقم چشمگیری در حدود دویست ميليارد تومان تعلق خواهد گرفت. واگذاري بلوك 18 درصدي در حدود 183 ميليارد تومان از اين مبلغ خواهد كاست.

اين عدد است كه هر ناظري را متقاعد مي‌كند كه سازمان قاعدتاً‌ نبايد اجازه دهد دست‌کم تا زمان برگزاري مجمع سايپا اين واگذاري صورت گيرد. حال اگر هم اين بلوك را نيز «رنا» خريداري کند، شايد بتوان اميد داشت تا در حدود پانزده ميليارد تومان از اين عدد بيش از 180 ميليارد تومان به سازمان برگردد كه باز هم جذابيتي براي آن ندارد و چه بهتر كه اين عدد در مجمع به سازمان گسترش تخصيص يابد تا اينكه اين سازمان در انتظار مجامع رنا و سمند و سرمايه‌گذاري سايپا و مجامع سال بعد ايران خودرو و سايپا بماند.

البته باز هم در صورت اعمال 40 درصد خزانه و تقسيم سود در مجمع سازمان اين مبالغ تغيير خواهند نمود؛ اما باز هم مبالغ جذابي به مدت جذابي در اختيار سازمان است كه از آن سلب مي‌شود. از سويي اينجا هم مديريت بر سايپا مي‌تواند از دست سازمان گسترش خارج شود كه اصلاً مطلوب اين سازمان و شخص وزير نخواهد بود چه اينكه وزير محترم صنايع حتي درخواست كرده بودند كه حق رأي سهام عدالت در صنايع بزرگ كشور نيز همچنان در اختياز وزارت صنايع بماند.

به عبارت ساده سازمان گسترش با واگذاری خودروسازان یک ماه پیش از برگزاری مجمع عادی سالیانه سال مالی منتهی به 88.12.29 حدود 280 میلیارد تومان درآمد از دست خواهد داد و از سال بعد نیز دیگر هیچ عایدی از این محل نخواهد داشت.